Users Online [ Stats ]
อุปสรรคด้านกฎหมายและนโยบายการพัฒนาที่ส่งผลกระทบต่อความยากจนของคนไทย PDF พิมพ์ อีเมล์


อุปสรรคด้านกฎหมายและนโยบายการพัฒนาที่ส่งผลกระทบต่อความยากจนของคนไทย


(Legal Obstacles and Development Policies Affecting Poverty in Thailand)


 บุษบง ชัยเจริญวัฒนะ
บุญมี ลี้
เทพกร ณ. สงขลา

ธันวาคม 2545


          ความยากจนเป็นปัญหาสำคัญที่รัฐบาลไทยได้ใช้ความพยายามในการแก้ปัญหามาอย่างต่อเนื่อง แต่ความยากจนของคนไทยโดยเฉพาะภาคเกษตรกรรมก็ยังมีความซับซ้อนที่แก้ไขไม่ได้อยู่ ในการกำหนดแนวทางการแก้ไขปัญหาความยากจนที่ผ่านมา ส่วนใหญ่ได้เน้นการแก้ปัญหาไปในแนวทางของการให้ความสำคัญกับรายได้ ดังนั้นจึงมีการช่วยเหลือและการสงเคราะห์แก่คนยากจนในรูปแบบต่าง ๆ ส่วนอีกแนวทางหนึ่ง คือ ข้อเสนอให้มีการแก้ปัญหาความยากจนในเชิงโครงสร้าง โดยการพิจารณาแก้ไขข้อเสียเปรียบด้านกฎเกณฑ์ และผลการจัดการที่ทำให้คนยากจนยากจนลง ในแนวทางนี้ กฎหมายและนโยบายการพัฒนาเป็นเครื่องมือและกลไกสำคัญที่ต้องถูกปรับแก้เพื่อขจัดข้อจำกัดที่ไม่เป็นธรรมซึ่งเป็นอุปสรรคของการแก้ไขปัญหาความยากจน

          การศึกษานี้เป็นงานวิจัยเอกสารที่มุ่งไปที่การทำความเข้าใจเกี่ยวกับอุปสรรคด้านกฎหมายและนโยบายการพัฒนาที่ส่งผลกระทบต่อความยากจนของคนไทยใน 3 กลุ่มอาชีพ คือชาวนา ชาวสวนยางพารา และชาวประมง ซึ่งเป็นประชากรภาคการเกษตรที่ยากจนจำนวนมากของประเทศ

          การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์สำคัญ 3 ประการ คือ 1) เพื่อรวบรวม ศึกษาข้อกฎหมาย และนโยบายการพัฒนาที่เป็นอุปสรรคต่อการแก้ไขปัญหาความยากจนในภาคเกษตรกรรม 2) เพื่อรวบรวมและศึกษาข้อกฎหมาย และนโยบายการพัฒนาที่เกี่ยวข้องกับการแก้ไขปัญหาของคนยากจนของต่างประเทศ (ญี่ปุ่น มาเลเซีย และ ไต้หวัน) และ 3) เพื่อชี้ประเด็นข้อสังเกตและเสนอแนะบางประการเกี่ยวกับนโยบายและกฎหมายทางการเกษตร

          ปัญหาความยากจนเชิงโครงสร้าง ได้แก่โครงสร้างในการจัดการทรัพยากรธรรมชาติ ที่ให้อำนาจรัฐในการออกกฎหมายในการควบคุม กำกับ ดูแล และจัดการ โดยฝ่ายเดียว และการดำเนินงานของหน่วยงานรัฐที่มีมากมายแต่ขาดการประสานงาน มองข้ามความสำคัญของชุมชนท้องถิ่น ทำให้เกิดความไม่เป็นธรรมในการจัดการทรัพยากรธรรมชาติในพื้นที่ชนบทยากจน และโครงสร้างในการจัดการทรัพยากรทางเศรษฐกิจและสังคม ที่รัฐมีแนวทางการพัฒนาที่เน้นการผลิตของภาคอุตสาหกรรมและการบริการมากกว่าภาคเกษตรกรรม รวมถึงมาตรการจัดเก็บภาษีที่ไม่เป็นธรรมกับคนยากจน ดังที่ต้องเสียภาษีทางอ้อมจากสินค้าและบริการในอัตราที่เท่ากับผู้ที่มีรายได้สูงกว่า ส่วนภาษีทางตรงที่ยังมิได้มีการจัดเก็บ เช่น ภาษีที่ดิน ภาษีมรดก ภาษีทรัพย์สิน เป็นต้น

          อุปสรรคด้านนโยบายการพัฒนาที่ส่งผลกระทบต่อความยากจนของชาวนา และชาวสวนยางพารา สัมพันธ์กับ นโยบายการส่งออกสินค้าวัตถุดิบขั้นต้นและประสิทธิภาพการผลิตสินค้าเกษตร ดังเห็นได้จากการส่งเสริมให้เกษตรกรขยายพื้นที่เพื่อเพิ่มปริมาณการผลิตแต่ประสิทธิภาพการผลิตต่อไร่ยังต่ำทั้งข้าว และยาง อีกทั้งการขาดนโยบายการจัดโซนการใช้ที่ดินตามความเหมาะสมและสมรรถนะที่ดินเพื่อการเกษตร ทำให้มีการใช้ทรัพยากรที่ดินทั้งที่ผิดประเภทหรือไม่เหมาะสมกับศักยภาพที่แท้จริงของพื้นที่

          กฎหมายเป็นอุปสรรค ในแง่ของการมีกฎหมายจำนวนมาก ค่อนข้างเก่าแก่ ไม่ทันสมัยและไม่เหมาะสมกับการเปลี่ยนแปลงของสภาพเศรษฐกิจ สังคม และการเมืองที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว การประเมินสภาพกฎหมายและมีระบบฐานข้อมูลด้านกฎหมายมีความจำเป็น เพราะจะทำให้ การประเมินกฎหมายเพื่อยกเลิกหรือใช้บังคับต่อ การแก้ไขกฎหมายเก่า หรือ การสร้างกฎเกณฑ์ใหม่ ๆ จะทำได้สะดวก รวดเร็ว ที่ตั้งอยู่บนฐานความจำเป็นที่แท้จริง อย่างไรก็ตาม กฎหมายใด ๆ ต้องเป็นกฎหมายที่ประชาชนต้องการ และมีส่วนร่วม

          สำหรับบทเรียนเกี่ยวกับกฎหมายและนโยบายการแก้ปัญหาความยากของต่างประเทศนั้น ประเทศไทยสามารถนำบางส่วนไปประยุกต์ใช้ ให้เหมาะสมกับบริบทของสังคมไทยได้ เช่น ญี่ปุ่น เป็นกรณีศึกษาที่ดีในเรื่องของ การจัดการประมง และการปฏิรูปที่ดินเพื่อการเกษตร ขณะที่มาเลเซีย เป็นกรณีศึกษาที่ดีของการจัดการภาคการผลิตเกี่ยวกับยางพารา สำหรับ ไต้หวัน จัดเป็นกรณีศึกษาที่ดีด้านการปฏิรูปที่ดินเพื่อการเกษตร





 ดาวน์โหลดผลงานวิจัย
 
< ก่อนหน้า   ถัดไป >